OK
شرکت زغال سنگ البرز شرقی

آشنايي با بيماري سيليکوزيس

سيليکوزيس از بيماريهاي شغلي مربوط به شش است که علت آن استنشاق غبارهاي سيليکايي است.

Untitled Document

آشنايي با بيماري سيليکوزيس


سيليکوزيس:
سيليکوزيس از بيماريهاي شغلي مربوط به شش است که علت آن استنشاق غبارهاي سيليکايي است.
اين بيماري تنفسي ابتدا در سال 1705 ميلادي توسط آقاي رامازيني(پدر بهداشت حرفه اي) در مشاغلي مانند ماسه زني و سنگ بري که باعث ورود غبارهاي سيليس به شش مي شد شناسايي شد. در سال 1870 نام سيليکوزيس به آقاي ويسکونته نسبت داده شد. سيليکوزيس مهم ترين بيماري ريوي ناشي از کار است که در نتيجه استنشاق مستمر ذرات بسيار کوچک سيليس آزاد ايجاد مي شود . در ميان عوامل زيان آوري که در صنايع و معادن وجود دارد گرد و غبار سيليس معمولا بحث برانگيز است و داراي عوارض بدخيم و غير قابل درمان است . لذا بايد توجه خاصي به منظور پيشگيري از بروز عوارض ناشي از آن و همچنين ارزيابي و کنترل آن در محيط هاي کاري صورت مي پذيرد . بدين منظور بايد برنامه پيشگيري و موثر به منظور حفظ سلامتي کارگران و کارکنان فعال گردد .
سيليس:
سيليس دومين ماده معدني رايج در ساختار زمين است . در ماسه ، تعدادي از سنگها مانند گرانيت ، ماسه سنگها ، تخته سنگها ، سنگ چخماق ، در زغال و تعدادي از سنگهاي معدني و آلي متاليک يافت مي شود . کارهايي مانند بريدن ، شکستن ، خرد کردن ، سوراخ کردن ، آسياب کردن و منفجر کردن ممکن است باعث انتشار سيليس در محيط گردد . سيليس در موادي مانند شيشه ، پلاستيک و خاک وجود داشته باشد.
آسيب شناسي:
هنگامي که ذرات کوچک وريز سيليس استنشاق مي شوند گرد و غبار سيليس مي توانند در جاهاي عميق کيسه هاي هوايي در شش بروند . در کيسه هاي هوائي گازهاي O2 و CO2 مبادله مي شوند. بنابراين شش نمي تواند گرد و غبارهاي خروجي را با موکوز يا از طريق سرفه تميز کند.
وقتي ذرات گرد وغبار سيليس در ششها تهنشين مي شوند،ماکروفاژهايي که ذرات گرد وغبار را هضم مي کنند ، يک پاسخ التهابي به وسيله آزاد کردن آنزيم ها ايجاد مي کنند. سپس اينها فيبرو بلاستها را در تکثير و توليد کلاژن در اطراف ذرات سيليس تحريک کرده بنابراين منجر به تشکيل فيبروز و زخمهاي ندولي مي شوند .
شيوع ( prevalence ):
سيليکوزيس بيماري رايج در شش به حساب مي آيد.اين بيماري ممکن است در هر جايي رخ دهد اين بيماري رايج در کشورهاي صنعتي شيوع بيشتري دارد.چين از سال1991 تا 1995 بيش از 24000 مرگ ناشي از سيليکوزيس را گزارش داده است.در ايالات متحده آمريکا برآورد شده که بيشتر از يک ميليون (در حدود2 ميليون) کارگر در معرض گرد و غبارهاي کريستال کوارتز قرار دارند و 59000 از اين کارگران در حال ابتلاء به سيليکوزيس هستند.
حفاري در مناطق تحت فشار معدن معمولا خطرناکتر از استخراج آن مي باشد ، چون گرد وغبار ناشي از حفاري بر روي تخته سنگها در هوا به صورت معلق مي ماند.
اين مشکلات با اضافه کردن اسپري آب در حين حفاري حل شد به اين صورت که گرد و غبار سيليکوزيس ناشي از حفاري با آب حل شده و تشکيل گل و لاي مي کند اما اين امر مانع از کار معدنچيان شد ، اما با اين حال اميد به زندگي را در آنها افزايش داد . براي مثال ، اميد به زندگي معدنچيان نقره در Potosi Bolivia حدود 40 سال است .
اخيرا" سيليکوزيس در ماسه ها يک نوع جديد از سيليکوزيس را ايجاد کرده است .
نشانه هاي بيماري :
سيليکوزيس يک بيماري درحال پيشرفت است و نشانه هاي آن ممکن است تا يک سال پس ا ز مواجهه ظاهر شود .
نشانه ها ي آن شامل :
1- تشديد تنگي نفس با انجام کار بدني سخت
2- سرفه هاي خشک و نگران کننده و اغلب طولاني و توام با گرفتگي گلو
3- خستگي
4- کاهش اشتها
5- تب

6- درد قفسه ي سينه ، خس خس سينه ، سرفه شديد و احساس فشار در سينه
7- رفته رفته ايجاد شکاف تاريک و کم عمق و سطحي در بيني که سرانجام اين شکاف باعث مرگ مي شود . همچنين ممکن است علائم پيشرفته ي زير نيز اتفاق بيفتد :
1- سيانوز
2- التهاب ريوي
3- نقص در دستگاه تنفس
بيماري با سيليکوزيس به خصوص حساسيت توبرکلوزيس(سل) به صورت سيليکو توبرکلوزيس منتقل مي شود که باعث افزايش چين خوردگي ريه شده که خود دليلي براي افزايش ريسک بيماري است .
اگر چه ذرات سيليکايي باعث آسيب ماکروفاژهاي ريه مي شوند . نبايد فراموش کنيم که ماکروفاژها جزو سيستم ايمني مي باشند و نقش زيادي در از بين بردن عوامل بيماري زا دارند.
انواع سيليکوزيس:
دسته بندي بيمار ي سيليکوزيس مطابق با شدت و آغاز بيماري و سرعت پيشرفت مي باشد و شامل :
سيليکوزيس مزمن : بعد از 15-20 سال نشانه هاي آن آشکار مي شود و در اثر تماس طولاني با مقدار کمي از گردوغبار سيليس مي باشد . سيليکوزيس مزمن به اجزاي کوچکتري شامل ساده و پيشرفته تقسيم مي شود .
سيليکوزيس مزمن بيشتر رايج است و نشانه هاي ناشي از اين سيليکوزيس ممکن است آشکار نباشد و بنابراين شايد لازم باشد ميزان آسيب وارده بر ريه و شش ها را با استفاده از اشعه ي X-RAY مشخص کنيم .
سيليکوزيس حاد : اين نوع از سيليکوزيس بعد از چند ماه تا 2 سال نشانه هاي آن آشکار مي شود. که در اثر تماس و مواجهه کوتاه مدت با غلظت و دوز بالاي گرد و غبار سيليس مي باشد . نشانه ها ي سيليکوزيس حاد شامل ناتواني جدي – نفس هاي طولاني – بيماري – کاهش وزن و اغلب مرگ است .
سيليکوزيس تحت حاد: از تماس با مقادير زياد سيليس ناشي ميشود و بعد از 10سال پس از تماس رخ ميدهد .

عوامل موثر در ايجاد بيماري :
1.اندازه ذرات : ذراتي که اندازه آنها بين5/. تا 5 ميکرون باشند قادر به ايجاد بيماري سيليکوزيس هستند
2.درجه تراکم ذرات در هواي تنفسي : بر طبق مطالعات صورت گرفته در صورتي که در هر سانتي متر مکعب هواي محيط کار بيش از صد و بيست و پنج ذره سيليس آزاد با قطر کمتر از 5 ميکرون وجود داشته باشد از نظر ايجاد سيليکوزيس خطرناک است
3. سن : افراد مسن نسبت به ايجاد سيليکوزيس حساس ترند .
4. حساسيت فردي
5. زمان : مدت زماني که فرد در معرض گرد و غبار سيليس قرار مي گيرد و استمرار يا انقطاع آن عامل مهمي در ايجاد و پيشرفت بيماري مي باشد .
نحوه تاثير ذرات سيليس و ايجاد فيبروز ريه :
در مورد نحوه تاثير ذرات بر روي نسوج ريه و ايجاد فيبروز تئوري هاي مختلفي وجود دارد ولي فرضيه ايمونولوژيکي قابل قبول ترين نظريه در مورد ايجاد فيبروز ريوي در نتيجه استنشاق ذرات گردو غبار سيليس مي باشد بر اساس اين فرضيه ذرات سيليس با پروتئين ها بدن ترکيب گرديده و سبب پيدايش انتي ژن مخصوص مي گردد . ميزان گاما گلوبين موجود در خون بيماران مبتلا به سيليکوزيس بالا بوده و ضمنا تجزيه ماده هپالين موجود در ندول هاي سيليکوتيک نشان مي دهد که ميزان گاماگلوبين نسبت به بتا آلفاي موجود بيشتر مي باشد . علايم باليني سيليکوزيس: سيليکوزيس يک بيماري ريوي با شروع تدريجي و سير تکاملي آهسته مي باشد که ندرتا به صورت حاد ديده مي شود که در اين صورت سير تکاملي آن بيش از چند ماه نمي باشد . از مشخصات ديگر سيليکوزيس فقر علايم باليني در ابتداي بيماري بوده و علامت اصلي منحصرا علايم راديولوژيکي مي باشد . بيماري سيليکوزيس را از نظر باليني مي توان به سه مرحله سبک ، متوسط و شديد تقسيم کرد :
1. مرحله اول و يا سبک : مرحله اول و يا سيليکوزيس ساده در کارگران صنايعي که به اقتضاي شغلي براي مدت طولاني در معرض گرد و غبار سيليس هستند ديده مي شود . علايم بيماري ممکن است پس از 6 ماه و يا چند سال ( تا 60 ) سال ظاهر شود . بيماري با تنگي نفس در هنگام فعاليت که در اوايل خفيف بوده شروع و به تدريج شدت مي يابد . بيمار ممکن است سرفه هاي خفيفي که در اوايل به صورت خشک بوده و بعد ها ممکن است به همراه خلط باشد داشته باشد ولي به طور کلي تنگي نفس در تمام طول بيماري يکي از علايم پايدار است . حال عمومي بيمار تغيير چنداني نيافته علايم فيزيکي چون صداي مات در بعضي از مناطق و هيپرزونانس در بعضي از ديگر مناطق به علت آمفيزم وجود دارد . در اين مرحله کاهش در قدرت کارآيي وجود نداشته و يا اينکه علايم بسيار کم مي باشد.
2. مرحله دوم يا متوسط : در اين مرحله تنگي نفس و سرفه دو علامت بارز بوده و ضمنا نواحي مات در ريه همراه با صداهاي برونشيال در ريه مخصوصا در نواحي قائده تشخيص داده مي شود . قدرت انبساط قفسه سينه کاهش يافته و کاهشي نيز در قدرت کارآيي شخص مشاهده مي شود .
3.مرحله سوم يا تشديد : در اين مرحله تنگي نفس شديد منجر به عدم توانايي کامل شخص مي گردد . ضمنا در اين مرحله در نتيجه فيبروز ريوي هيپرتروفي بطن راست قلب و بالاخره ناتواني قلب بوجود مي آيد .
پيشگيري از سيليکوزيس : نکته اي اساسي در پيشگيري از سيليکوزيس ، ممانعت از آلودگي محيط کار به گرد و غبار سيليس آزاد ( SiO2 ) مي باشد . به طور کلي مي توان اصول پيشگَيري از بيماري را چنين خلاصه کرد :
1- جانشيني مواد مضره به وسيله موادي که کمتر خطر دارند .
2-کاهش يا کنترل گرد و غبار
3- حفاظت فردي کارگران
4-آزمايشات و اقدامات پزشکي
کليد پيشگيري از بيماري سيليکوزيس دور نگه داشتن گرد و غبار سيليس از ريه ها و جلوگيري از نفوذ آنها به راههاي تنفسي مي باشد کنترل گرد و غبار مي تواند با استفاده از مرطوب کردن گرد و غبار قبل از آزاد شدن آنها به هوا باشد
کارگران و کارفرمايان بايد روشهاي زير را براي کنترل گرد و غبار بلورهاي قابل استنشاق سيليس انجام دهند :
ü تشخيص زمان توليد گرد و غبار سيليس و برنامه ريزي براي حذف يا کنترل غبار در منبع
ü آماده کردن کارگر با تمرين هايي شامل اطلاعاتي درباره اثرات سلامتي ، تمرين روش صحيح انجام کار و استفاده از وسايل حفاظتي .
ü استفاده از کنترلهاي مهندسي شامل تهويه موضعي (جمع کننده هاي گرد و غبار) يا روشهاي مرطوب سازي براي پيشگيري از آزاد شدن گرد و غبار به هوا و نگهداري روتين سيستمهاي کنترل گرد و غبار براي بهينه کار کردن آنها
ü پاک کردن مواد و يا تجهيزات بايد به گونه اي باشد که باعث رها سازي ذرات به هوا نشود گرد و غبار بايد به وسيله تميز کننده هاي مرطوب يا شلنگ هاي آب انجام شود و هرگز از هواي فشرده استفاده نشود و به جاي جارو کردن خشک از روش جارو کردن تر استفاده شود
ü به حداقل رساندن تماس کارگران در معرض مواجهه با تمرين هاي مناسب کاري از جمله نشانه گذاري و مشخص کردن حدود نواحي توليد گرد و غبار
ü پوشيدن لباسهاي حفاظتي يکبار مصرف و يا قابل شستشو در محيط کار
ü پايش هوا براي اندازه گيري تماس کارگر و اطمينان از اينکه روشهاي کنترلي ،حفاظت کافي را براي کارگر فراهم مي کند
ü فراهم ساختن آزمايشات پزشکي ساليانه براي کارگراني که ممکن است با بلورهاي قابل استنشاق سيليس تماس داشته باشند
ü استفاده از وسايل حفاظت تنفسي مناسب (تنها در مواقعي که روشهاي کنترل مهندسي نتوانند تماس با سيليس را زير حد تماس توصيه شدهNIOSH RELنگه دارند بايد از رسپيراتورها استفاده شود )
ü هنگامي که اجسامي مانند بتون، سنگ و... را برش يا سوراخ ميکنيم راه مورد اطمينان اين است که به همراه آنها از آب استفاده کنيد تا ذرات در همانجا مهار شده و در هوا رها نشوند.به ياد داشته باشيد که گاهي اوقات حتي بعد از خاتمه کار ، ذرات مي توانند در هوا باقي بمانند.
درمان سيليکوزيس :
از سال 1930 کار هاي تحقيقاتي در زمينه استفاده از گرد و غبار هاي ديگر شروع گرديده و در سال 1932 کتل نشان داد که ذرات گرد و غبار سيليس در صورتي که با اکسيد آهن پوشانيده شوند قادر به ايجاد فيبروز در حيوانات نمي باشد . ضمنا در سال 1932 دني و همکارانش در آمريکا نشان داند که پودر آلومينيوم قادر به جلوگيري از سيليکوزيس بوده و به اين جهت سالياني از پودر آلومينيوم جهت جلوگيري از سيليکوزيس در بعضي از صنايع استفاده مي گرديد ولي بعد ها بررسي ها نشان داد که خود پودر الومينيوم هم قادر به ايجاد يک نوع بيماري ريوي به نام آلومينوزو يا آلومينيومي مي گردد .لذا امروز منحصرا درمان علامتي در مورد اين بيماري انجام مي گيرد .
NIOSH براي غلظتهاي مختلف بلورهاي سيليس موارد زير را توصيه مي کند :
بيش از 5/0ميليگرم بر متر مکعب ؛ ماسکهاي تنفسي نيمه با حد اقل فيلترهايN-95 بيش از 25/1ميليگرم بر متر مکعب ؛رسپيراتورهاي تصفيه کننده هواي قوي با حداقل فيلترهاي N-95 بيش از 5/2ميليگرم بر متر مکعب ؛رسپيراتورهاي فراهم کننده هوا با فشار مثبت


1393/04/31

Bookmark and Share   شماره خبر :58 تعداد بازدید :536

درج نظرات اخبار

نویسنده *  
نظر *  
کد ویژه
کد امنیتی
Captcha reload